سعید زیباکلام گفت: چرا هرگاه تلاش میکنیم مفهوم روشنفکری و به تیع آن مفهوم روشنفکری دینی را تعریف کنیم ناکام میمانیم؟ بنابراین اگر افراد مختلف خود را روشنفکر دینی بدانند یا ندانند میبایست به تعریفی واحد برسیم اما به نظر میرسد به مجموعه تعاریف درباب روشنفکری که جامع و مانع باشد نتوانیم برسیم. چرا مفهوم روشنفکری دینی تن به قالبی نمیدهد” چرا نمیتوان برای روشنفکری دینی عرصهای تعیین کرد که مقبول همگان یا دست کم آنهایی که خود را روشنفکر یا روشنفکر دینی میدانند باشد؟
بدین ترتیب مى بینیم که نیوتن نه تنها به وضوح در آثارش داراى پیش فرض هاى متافیزیکى است، بلکه برخلاف شعارى که مشهور شده است، وى از روش فرضیه سازى در کارهایش به دفعات استفاده کرده است. این نکات ما را مجدداً با نکته اى که کوهن مطرح مى کند، مواجه مى سازد. کوهن معتقد است که تصویرى که در کتاب هاى درسى درباره روش علمى، خصوصاً روش علمى دانشمندان متهور ارائه شده است، کاملاً منحرف کننده و مغایر با آن چیزى است که در عمل دانشمندان انجام داده اند و مى دهند.
آنچه لازم است مورد توجه تام قرار گیرد این است که نیوتن تدریجاً با توجه به سیر تحول مواضع در طبع هاى مختلف اصول به طرح و اعلام قواعد و اصول روش شناسى و معرفت شناسى پرداخته تا آن را میزان داورى بیرونى و ظاهراً بى طرفى میان مواضع خود و دکارتى ها قرار دهد و البته همزمان مدعى است که نتیجه گیرى ها و مواضع او موافق آن قواعد اصول هستند، ولى آراى دکارتیان خیر.
وقتى درحوزه معرفت شناسى و به ویژه در فلسفه علم نقادى هایى نسبت به معرفت علمى روى داد، برخى جامعه شناسان معرفت جرأت و شهامت پیدا کردند و از نقدهاى ویرانگرى که به نظریه هاى پوزیتیویستى و نگاتیویستى شده بود بهره بردارى کردند و نشان دادند که معرفت علمى نه فقط اثبات ناپذیر که ابطال ناپذیر هم هست. آنها علم را به خاستگاه هاى اجتماعى آن ارجاع دادند و راه تعلقات انسانى به معرفت علمى را گشوده دیدند. این تعلقات به اجمال عبارتند از: هر نوع تمایلات، امیال، اهداف و حاجاتى که نظریه هاى انسانى را تغذیه مى کنند.
استاد فلسفه علم دانشگاه تهران در نشست “روش شناسی نیوتن” با اشاره به حضور عمیق تفکر فلسفی در کار فیزیکدانهای بزرگ اظهار داشت: نیوتن در تبیین و کاربست روش علمی خود بشدت تحت تاثیر فلسفه و شرایط اجتماعی و فرهنگی است.
برای پاسخ به این سؤالات، که هر سه یک جوهره دارند، هشت محور در نظر گرفتهام و امیدوارم ابهامهای موجود در طرح این محورها با پرسش و پاسخ رفع شود. میخواهیم ببینیم چرا در ایران تولید معرفت به آن معنا نداشتهایم؟ این قصه، ماجرای ده سال، بیست سال و سی سال پیش نیست. قصه ابداً چیز جدیدی نیست که بگوییم در هفت هشت سال گذشته اتفاق افتاده یا ظرف بیست سال گذشته تولید معرفت عملاً منتفی و بسیار ضعیف شده است.
بنابراین پرسش هایی مانند اینکه نظریات یا نظریه سازی چه پیشفرضهایی دارند یا باید داشته باشند عامل مهم در عقیم ساختن نظریه سازی در هر عرصهای هستند و کاوشها را زمینگیر میکنند. اگر این نگرش در جامعه ما ادامه یابد، کماکان آن را به بانک جهانی و صندوق بینالمللی پول و الگوهایی که غربیها مدام در حال ساختن هستند وابسته میسازد و با وجود شعار جامعه اسلامی، قالب فرنگی شیوه ها و کارها را حفظ میکند.
بنابراین، این تقسیم و توزیع کار فعلی که مثلاً حوزه متکفل دین مردم، نماز و روزه و زکات مردم، مستحبات، مبطلات و مکروهات و غیره باشد و دانشگاه هم به دنبال ساختن جامعه باشد چه به لحاظ نرمافزاری و چه به لحاظ سختافزاری، باید به هم بریزد. مگر سکولاریسم چیست؟ آیا شاخ دارد و پدیده عجیب و غریبی است؟! سکولاریسم یعنی همین
